Het speelveld in cijfers
Cijfers van buiten de sites: overheid, toezicht, statistiek en brancheorganisaties. Elke tegel draagt de bron en de status; een prognose is geen feit.
Het personeelstekort in de kinderopvang bedroeg in 2025 circa 7.000 medewerkers en is gestabiliseerd na een aantal jaren van voorzichtige afname.
meting Arbeidsmarkt- kraptebeleid Kinderopvang, maart 2026Zonder stelselherziening kan het personeelstekort in de kinderopvang oplopen tot circa 19.000 medewerkers in 2031; mét stelselherziening zelfs tot circa 24.000 medewerkers in 2031.
prognose 31 322 Kinderopvang 29 544 Arbeidsmarktbeleid Nr. 585 ..., 26 mei 2026De maximale vergoedbare uurprijzen voor kinderopvangtoeslag stijgen in 2026 met 4,84%: dagopvang naar €11,23, buitenschoolse opvang naar €9,98 en gastouderopvang naar €8,49 per uur.
besloten Kabinet zet nieuwe stap naar bijna gratis kinderopvang ..., 25 april 2025Het kabinet heeft aanvankelijk besloten de maximum uurprijzen in 2026 niet te indexeren om €254 miljoen te besparen, maar heeft dit voornemen tijdens de Voorjaarsnota 2025 teruggedraaid.
besloten Ontwerpbesluit van, 13 juni 2025Wat wet en beleid vragen
Van kaders die nu gelden tot plannen die nog een voorstel zijn. Gesorteerd op jaar; de status staat erbij.
- 2025beslotenHet kabinet heeft aanvankelijk besloten de maximum uurprijzen in 2026 niet te indexeren om €254 miljoen te besparen, maar heeft dit voornemen tijdens de Voorjaarsnota 2025 teruggedraaid. (Ontwerpbesluit van, 13 juni 2025)
- 2025beslotenHet wetsvoorstel om de maximum uurprijzen in 2026 níet te indexeren is ingetrokken. (Niet indexeren maximum uurprijs kinderopvang in 2026, 15 januari 2025)
- 2025in werkingDe vergoedingspercentages van de kinderopvangtoeslag worden stapsgewijs verhoogd richting de 96% waarop alle inkomensgroepen in 2029 recht krijgen: een eerste stap in 2025, een tweede in 2026; voor 2027 was het voornemen (november 2025) een verhoging met 12,5 procentpunt voor middeninkomens en 6,4 procentpunt voor de hoogste inkomens, vast te leggen in het Besluit kinderopvangtoeslag 2027. (Brief Kamer - Nieuw financieringsstelsel kinderopvang, 27 november 2025)
- 2026beslotenIn 2026 investeert het kabinet €199 miljoen extra in hogere kinderopvangtoeslag; gezinnen met een gezamenlijk inkomen tot circa €55.000 krijgen recht op het maximale vergoedingspercentage van 96%. (Kabinet zet nieuwe stap naar bijna gratis kinderopvang ..., 25 april 2025)
- 2026beslotenHet kabinet heeft definitief besloten dat Dienst Toeslagen de uitvoerder wordt van het nieuwe financieringsstelsel; de planning (21 april 2026) was het conceptwetsvoorstel voor de zomer aan de Raad van State voor te leggen en het daarna bij de Tweede Kamer in te dienen. (Nieuw financieringsstelsel kinderopvang: koers houden, 21 april 2026)
- 2026beslotenDe maximale vergoedbare uurprijzen voor kinderopvangtoeslag stijgen in 2026 met 4,84%: dagopvang naar €11,23, buitenschoolse opvang naar €9,98 en gastouderopvang naar €8,49 per uur. (Kabinet zet nieuwe stap naar bijna gratis kinderopvang ..., 25 april 2025)
- 2026beslotenDe indexering voor 2026 is berekend op basis van loonvoetontwikkeling (80%) en consumentenprijsindex (20%) volgens het Centraal Economisch Plan 2025, en bestaat uit een correctiecomponent (0,85%) en een raming voor 2026 (3,96%). (Ontwerpbesluit van, 13 juni 2025)
- 2026in werkingVanaf 1 juli 2026 moeten gastouders jaarlijks 7 uur permanente educatie volgen en minimaal 3 uur pedagogisch coaching per gastouderbureau ontvangen. (Nieuwe eisen gastouders en gastouderbureaus vanaf 1 juli ..., 9 oktober 2025)
- 2026in werkingNieuwe gastouders die starten vanaf 1 juli 2026 moeten een opleiding met een verplichte pedagogische module hebben gevolgd. (Nieuwe eisen gastouders en gastouderbureaus vanaf 1 juli ..., 9 oktober 2025)
- 2026in werkingVanaf 1 juli 2026 mogen gastouders zich bij maximaal 2 gastouderbureaus aansluiten, wat de begeleidingsverantwoordelijkheid verduidelijkt. (Nieuwe eisen gastouders en gastouderbureaus vanaf 1 juli ..., 9 oktober 2025)
- 2026in werkingIedere gastouder moet per voorziening een pedagogisch werkplan vaststellen en daarnaar handelen, met daarin onder meer de wijze waarop de gastouder de ontwikkeling van het kind volgt (ontwerpbesluit juni 2024; ingegaan 1 juli 2026). (Ontwerpbesluit van tot wijziging van het Besluit kwaliteit ..., 14 juni 2024)
- 2026in werkingIn de gemeentelijke beleidsregels toezicht en handhaving kinderopvang (voorbeeld Maastricht, 2026) is de GGD de aangewezen toezichthouder; het college is in beginsel verplicht te handhaven als de GGD een overtreding vaststelt en weegt per geval de evenredigheid; een nieuwe voorziening wordt binnen drie maanden na registratie in de praktijk beoordeeld. (Beleidsregels Toezicht & handhaving Kinderopvang 2026, 1 januari 2026)
- 2026prognoseDe extra kosten van het indexeren van de maximumuurprijs in 2026 lopen volgens de raming op van €184 miljoen in 2026 tot structureel €337 miljoen per jaar vanaf 2030. (Ontwerpbesluit van, 13 juni 2025)
- 2026voorstelHet nieuwe stelsel brengt risico's voor toegankelijkheid mee: stijgende prijzen en langere wachtlijsten door toenemende vraag, met name nadelig voor ouders met lagere inkomens; gemeenten krijgen meer ruimte om de eigen bijdrage te vergoeden. (Nieuw financieringsstelsel kinderopvang: koers houden, 21 april 2026)
- 2027voorstelHet wetsvoorstel Verzamelwet kinderopvangtoeslag 2027 regelt vier wijzigingen: recht op kinderopvangtoeslag voor promovendi en technologisch ontwerpers in opleiding, verduidelijking van de inburgeringsroutes, concretere regels voor openingstijden en een herformulering van de vaste voet, zodat duidelijk is dat alle rechthebbende ouders meer dan 33,3% vergoed krijgen; beoogde ingang 1 januari 2027. (Verzamelwet kinderopvangtoeslag 2027, 27 mei 2025)
- 2027voorstelIn het kabinetsbericht van 25 april 2025 is aangekondigd dat de vergoeding in 2027 verder omhoog gaat, zodat kinderopvang bijna gratis wordt voor middeninkomens met een gezamenlijk inkomen tot bijna twee keer modaal; de precieze invulling voor 2027 stond toen nog niet vast. (Kabinet zet nieuwe stap naar bijna gratis kinderopvang ..., 25 april 2025)
- 2029voorstelIn 2029, wanneer het nieuwe stelsel ingaat, wordt de vergoeding inkomensonafhankelijk en krijgen alle werkende ouders recht op het maximale vergoedingspercentage van 96%. (Kabinet zet nieuwe stap naar bijna gratis kinderopvang ..., 25 april 2025)
- 2029voorstelVolgens de Kamerbrief van 21 april 2026 wordt de kinderopvangtoeslag aan ouders per 1 januari 2029 vervangen door een subsidie aan kinderopvangorganisaties en gastouderbureaus; ouders lopen in het nieuwe stelsel geen risico meer op terugvorderingen (wetsvoorstel nog in voorbereiding). (Nieuw financieringsstelsel kinderopvang: koers houden, 21 april 2026)
- 2029voorstelDe subsidie wordt inkomensonafhankelijk: alle werkende ouders krijgen recht op dezelfde hoge vergoeding van 96% van de maximumuurprijs, ongeacht inkomen. (Kamerstuk 31322, nr. 560, 8 juli 2025)
- 2029voorstelKinderopvangorganisaties worden verantwoordelijk voor het aanvragen van de subsidie en het doorgeven van wijzigingen in uren en tarieven; dit vergroot hun administratieve en financiële verantwoordingsplicht. (Brief Kamer - Nieuw financieringsstelsel kinderopvang, 27 november 2025)
- geldendin werkingHet minimale aantal in te zetten beroepskrachten per stamgroep wordt bepaald aan de hand van een wettelijke tabel en bijbehorende rekenregels; het ministerie stelt een online rekentool beschikbaar. (wetten.nl - Besluit kwaliteit kinderopvang - BWBR0039936)
De thema's die de branche bewegen
Wat zeggen recente prognoses en cijfers over het personeelstekort en de arbeidsmarkt in de kinderopvang?
- metingHet personeelstekort in de kinderopvang bedroeg in 2025 circa 7.000 medewerkers en is gestabiliseerd na een aantal jaren van voorzichtige afname. (Arbeidsmarkt- kraptebeleid Kinderopvang, maart 2026)
- prognoseZonder stelselherziening kan het personeelstekort in de kinderopvang oplopen tot circa 19.000 medewerkers in 2031; mét stelselherziening zelfs tot circa 24.000 medewerkers in 2031. (31 322 Kinderopvang 29 544 Arbeidsmarktbeleid Nr. 585 ..., 26 mei 2026)
- in werkingHet aantal medewerkers in de kinderopvang is gegroeid van circa 78.000 in 2015 naar bijna 127.000 in 2025, waarbij medewerkers gemiddeld ook meer uren per week zijn gaan werken. (31 322 Kinderopvang 29 544 Arbeidsmarktbeleid Nr. 585 ..., 26 mei 2026)
- in werking80 procent van alle medewerkers in de kinderopvang merkt regelmatig effecten van het personeelstekort en 12 tot 15 procent van de ouders wacht drie maanden of langer dan gewenst op een plek (rapport Ipsos I&O en SEO, maart 2026). (Arbeidsmarkt- kraptebeleid Kinderopvang, maart 2026)
Welk beleid en welke afspraken zijn er over integrale kindcentra en de samenwerking tussen kinderopvang en onderwijs?
- in werkingVNK (Vereniging Netwerk Kindcentra) heeft de beschrijving van wat een kindcentrum is in 2025 geactualiseerd en in een handreiking opgenomen (op de BMK-site geplaatst in februari 2026), voortbouwend op de definitie van PACT voor Kindcentra uit 2019. (IKC & Samenwerking onderwijs - kinderopvang kindcentra, 3 april 2026)
- in werkingEr loopt een wetenschappelijk onderzoeksproject (IKC-IS-OK) dat in kaart brengt hoe interprofessionele samenwerking tussen kinderopvang, basisonderwijs en jeugdzorg in integrale kindcentra werkt en welke effecten dit heeft op de ontwikkeling van kinderen. (Integrale Kind Centra: Interprofessionele Samenwerking ...)
- voorstelVolgens het Handboek Kindcentra (Sardes, 2017) vroeg de ontwikkeling van een kindcentrum toen veel creativiteit en ondernemerschap van lokale partijen, omdat de wet- en regelgeving nog niet goed op de ontwikkelingen was aangepast. (Handboek Kindcentra, 2017)
- voorstelIn een artikel van de BMK zegt een aangesloten organisatie (Plateau Kinderopvang) de komende jaren welzijn, zorg en naschoolse opvang aan het aanbod te willen toevoegen om een integraal pakket te bieden. (IKC & Samenwerking onderwijs - kinderopvang kindcentra, 3 april 2026)
Wat is bekend over wachtlijsten en capaciteit in de kinderopvang en de verwachte vraag de komende jaren?
- metingIn 2025 moest nog steeds 10% van de ouders langer dan drie maanden wachten op een plek in de dagopvang (kinderdagverblijf), en 6% voor de buitenschoolse opvang, een lichte daling ten opzichte van 2024. (31 322 Kinderopvang 29 544 Arbeidsmarktbeleid Nr. 585 ..., 26 mei 2026)
- in werkingIn de G4-gemeenten (Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht) wachtte in 2024 18% van de ouders langer dan drie maanden op een plek in een kinderdagverblijf, 4 procentpunt boven het landelijk gemiddelde van 14%. (Wachttijdenonderzoek Kinderopvang, November 2025)
- metingOuders schrijven hun kinderen gemiddeld meer dan zes maanden voor de gewenste plaatsingsdatum in bij kinderdagverblijven, terwijl de werkelijke wachttijd na de wensdatum daar in 2024 gemiddeld één à twee maanden bedroeg. (Wachttijdenonderzoek Kinderopvang, November 2025)
- metingKinderen van 0 tot 2 jaar hebben de langste wachttijden bij kinderdagverblijven: in 2024 wachtte 20% van de ouders van 0-1 jarigen en 22% van de ouders van 1-2 jarigen langer dan drie maanden. (Wachttijdenonderzoek Kinderopvang, November 2025)
Wat de sites beloven
Wat de 8 organisaties op hun eigen site zeggen, geteld op drie lagen: letterlijk in de belofte, in het profiel, en als dominante codering. De telling is exact; wat geteld wordt is een codering met beslisregels, met citaat en zekerheid per organisatie.
- niet eenduidig3 van 8
- ontwikkeling2 van 8
- identiteit en persoon2 van 8
- ervaring en omgeving1 van 8
- hoog (tagline of hero, één type past onmiskenbaar)6 van 8
- laag (regel past nauwelijks of geen belofte)2 van 8
- spelen en buiten2 van 8
- ontwikkeling1 van 8
- natuur en duurzaamheid1 van 8
- pedagogische visie8 van 8
- ontwikkeling6 van 8
- spelen en buiten3 van 8
- samenwerking met onderwijs3 van 8
- veiligheid en vertrouwen2 van 8
- natuur en duurzaamheid1 van 8
- claimt technologie of innovatie, met citaat op de site4 van 8
- geen technologie- of innovatieclaim gevonden4 van 8
- voert een werkgeversbelofte, met citaat op de site7 van 8
- geen werkgeversbelofte gevonden1 van 8
Waar het onderscheid zit
Bewijs, focus, segment en toon maken het verschil, niet de themakeuze.
- gemiddeld7 van 8Kanteel, Kiem Onderwijs en Opvang, Mikz, Norlandia kinderopvang, Ons Kindbureau, Partou, Sportstuif
- dun1 van 8Eigenwijze Kinderopvang
- breed (dagopvang, peuter en bso)5 van 8Eigenwijze Kinderopvang, Kanteel, Mikz, Norlandia kinderopvang, Partou
- kindcentrum met onderwijs2 van 8Kiem Onderwijs en Opvang, Ons Kindbureau
- specifiek (sport, natuur of één opvangvorm)1 van 8Sportstuif
- Gecodeerd als profiel scoren 8 van de 8 onderzochte organisaties op het thema spelen en buiten; als sitefeit in de belofte geldt dat voor 2 van de 8 onderzochte organisaties.
- Gecodeerd als classificatie voeren 7 van de 8 onderzochte organisaties een werkgeversbelofte met citaat op de site; 0 van de 8 onderzochte organisaties voert een werken-bij-site op een eigen domein.
- Gecodeerd als classificatie is ontwikkeling het dominante thema bij 7 van de 8 onderzochte organisaties, en pedagogische visie eveneens bij 7 van de 8 onderzochte organisaties.
- Het beloftetype is bij 6 van de 8 onderzochte organisaties met hoge zekerheid gecodeerd; bij 2 van de 8 onderzochte organisaties is die zekerheid laag omdat een belofte ontbreekt.
Posities die in deze groep weinig bezet zijn
Weinig bezet betekent alleen: hier staan weinig organisaties. Of het een aantrekkelijke positie is, hangt af van publieksbehoefte, regionale markt en geloofwaardigheid, en dat is hier niet onderzocht.
- spelen en buiten2 van 8
- ontwikkeling1 van 8
- natuur en duurzaamheid1 van 8
- veiligheid en vertrouwen0 van 8
- ouders en gezin0 van 8
- pedagogische visie0 van 8
- taal en educatie0 van 8
- werkgever0 van 8
- betaalbaarheid en flexibiliteit0 van 8
- samenwerking met onderwijs0 van 8
- niet eenduidig3 van 8Eigenwijze Kinderopvang, Mikz, Sportstuif
- ontwikkeling2 van 8Kanteel, Partou
- identiteit en persoon2 van 8Kiem Onderwijs en Opvang, Ons Kindbureau
- ervaring en omgeving1 van 8Norlandia kinderopvang
Wat dit betekent voor merkstrategie
Ontwikkeling is categoriegrond geworden
Dit is onze conclusie uit de meting, en het is een standpunt. Vrijwel elke kinderopvangorganisatie belooft ontwikkeling en werkt vanuit een pedagogische visie. In de onderzochte groep is ontwikkeling bij 7 van de 8 organisaties als dominant thema gecodeerd, pedagogische visie eveneens bij 7 van de 8. Spelen en buiten staat bij 8 van de 8 in het profiel. Ontwikkeling, spelen, ontdekken, ruimte en groeien zijn daarmee de gedeelde taal van de sector. Wie daarop positioneert, is herkenbaar voor ouders, maar niet te onderscheiden van de buren. Ontwikkeling is geen positionering meer. De pedagogische keuze erachter kan dat wel zijn.
De pedagogische keuze maakt het verschil
Kinderopvangmerken verschillen minder in wat ze voor kinderen willen dan in hoe ze dat concreet organiseren. Waar organisaties in deze groep herkenbaar anders staan, komt dat door een keuze die te controleren is. Norlandia koppelt buiten aan een herkomst en een methodiek en voert dat als tagline. Eigenwijze noemt Reggio Emilia als grondslag. Kanteel, Kiem en Ons Kindbureau brengen onderwijs en opvang in één kindcentrum samen. Sportstuif kiest sport als organisatieconcept. Kiem bouwt een eigen kennisplatform. Dat zijn keuzes die een concurrent niet in een zin kan overnemen. De beloftes zelf zijn scherper dan het gedeelde thema doet vermoeden. Bij 3 van de 8 is de belofte gecodeerd als ontwikkeling, bij 2 als identiteit en persoon en bij 1 als ervaring en omgeving. Bij 2 van de 8 was geen belofte te vinden. Bewijs is in deze groep dun: de bewijslast is bij 7 van de 8 gemiddeld en bij 1 van de 8 dun. Zoek niet naar een origineler woord voor ontwikkeling. Zoek naar wat ontwikkeling hier anders maakt: het pedagogisch concept, de doelgroep, de organisatievorm, de manier van werken.
Ook het werkgeversmerk blijft dicht bij de categorie
7 van de 8 organisaties voeren een werkgeversbelofte op de site, en die belofte gaat bijna steeds over ontwikkeling en doorgroei. De publieksbelofte gaat over de ontwikkeling van het kind, de werkgeversbelofte over de ontwikkeling van de medewerker. Dat klinkt logisch, maar het is vaak geen tweede verhaal: het is een kopie van dezelfde categoriegedachte. Daarmee sluit employer branding aan op het organisatiemerk, maar onderscheidt het nog niet. Bij 0 van de 8 staat de werkgeversbelofte op een werken-bij-site met een eigen domein. Het verschil moet komen uit wat werken hier anders maakt: opleiding, autonomie, teamorganisatie, loopbaanstructuur. Wij halen het werkgeversmerk uit gesprekken met medewerkers en trekken het door tot in de werken-bij-pagina en de campagne.
De volgende strijd wordt mogelijk toegankelijkheid
Dit is een toekomstsignaal, geen uitkomst. Financiering, capaciteit en personeel veranderen sterk: de toeslag aan ouders wordt volgens de Kamerbrief van april 2026 per 1 januari 2029 vervangen door een subsidie aan organisaties, en het personeelstekort loopt volgens de prognoses op. Op de sites is dat nog beperkt zichtbaar. Betaalbaarheid en flexibiliteit staan bij 2 van de 8 organisaties in het profiel, bij 1 van de 8 als dominant thema en bij 0 van de 8 in de belofte. Of ouders dit thema op een site verwachten of zoeken, is niet onderzocht. Onze hypothese is dat toegankelijkheid een merkonderwerp wordt. Dat meten we in de volgende editie, die het selectieprotocol volgt met landelijke referenties naast deze acht organisaties uit één regio.